Waarom twee subwoofers beter zijn dan één

Twee subwoofers: niet alleen meer, maar vooral beter laag

Het draait niet om meer, maar om beter laag

Wie aan een tweede subwoofer denkt, denkt meestal aan meer kracht. Dat klopt, maar het is niet het belangrijkste voordeel. Het grootste verschil zit in hoe gelijkmatig en strak het laag in je kamer klinkt, en dat op elke plek in de zetel.

SVS zegt het zelf zo: met twee of meer subwoofers krijg je meer reserve, een gelijkmatiger laag in de hele ruimte en een laag dat je minder kunt lokaliseren. Onderzoek van Harman, het bedrijf achter onder meer JBL, bevestigt dat meerdere subwoofers op de juiste plaatsen het verschil in laag tussen zitplaatsen sterk verkleinen. Hieronder leggen we uit waarom.

Het probleem: je kamer speelt mee

Lage tonen hebben lange golflengtes, vaak even lang als je kamer zelf. Die golven kaatsen tegen muren, vloer en plafond en botsen met zichzelf. Zo ontstaan kamermodi: op sommige plekken worden bepaalde bastonen sterk versterkt, op andere plekken doven ze bijna volledig uit. In een kamer van 5 x 4 x 3 meter ligt de eerste kamermodus bijvoorbeeld al rond 34 Hz.

Wat doet dat met het geluid?

Met één subwoofer hoor je die pieken en dalen duidelijk. Op de ene plek in de zetel dreunt een bastoon na, een meter verder is diezelfde toon bijna weg. Basnoten klinken daardoor ongelijk: de ene te luid, de andere te zacht. Het laag wordt wollig, traag en dreunend in plaats van strak en muzikaal. Een equalizer helpt maar beperkt, want elke aanpassing geldt voor alle zitplaatsen tegelijk: wat je op de ene plek corrigeert, maakt het op een andere plek vaak erger.

Hoe twee subwoofers het laag gelijkmatiger maken

Twee subwoofers op de juiste plaatsen sturen dezelfde kamermodus vanuit twee kanten aan. Waar de ene subwoofer een piek opbouwt, werkt de andere die net tegen. Zo kun je een kamermodus grotendeels neutraliseren. Daarom wordt aangeraden om de tweede subwoofer gespiegeld tegenover de eerste te plaatsen: zo onderdruk je niet alleen de eerste kamermodus, maar ook de modi daarboven.

Harman-onderzoeker Todd Welti simuleerde meer dan 30.000 kamers. Zijn conclusie: met meerdere subwoofers op de juiste plaatsen daalt het verschil in laag tussen de zitplaatsen sterk. Pas daarna kan een equalizer het laag voor iedereen tegelijk mooi glad maken.

Wat doet dat met het geluid?

  • Gelijkmatiger laag op elke plek: iedereen in de zetel hoort ongeveer hetzelfde laag, niet alleen wie op de beste plaats zit.
  • Strakker en sneller laag: zonder sterke kamermodi dreunen bastonen minder na. Een basdrum stopt wanneer hij moet stoppen, en baslijnen worden beter te volgen.
  • Muzikaler laag: elke noot in het laag komt ongeveer even luid door, zodat een baslijn klinkt zoals die bedoeld is, en niet als een reeks luide en zachte tonen.

Eén subwoofer of twee: de verschillen

  Eén subwoofer Twee subwoofers
Laag op verschillende zitplaatsen Kan sterk verschillen per plek Gelijkmatiger over de hele zetel
Kamermodi (dreun en gaten in het laag) Sterk aanwezig Kunnen grotendeels tegen elkaar inwerken
Effect van een equalizer of kamercorrectie Beperkt, werkt vooral voor één plek Beter, omdat het laag al gelijkmatiger is
Reserve en vervorming Eén subwoofer draagt alle werk Werk verdeeld over twee, elke subwoofer werkt minder hard
Lokaliseerbaarheid Kan je soms horen waar hij staat Laag lijkt van overal te komen
Plaatsing Altijd een compromis Meer vrijheid om pieken en dalen weg te werken

Meer reserve, minder vervorming

Twee subwoofers die samen spelen, versterken elkaar in het laag. Het wordt daarom aangeraden om bij een tweede subwoofer elke subwoofer ongeveer 6 dB zachter te zetten, om op hetzelfde volume uit te komen als met één. Elke subwoofer hoeft dus veel minder hard te werken.

Wat doet dat met het geluid?

  • Minder vervorming: een subwoofer die minder hard moet werken, beweegt minder ver en blijft verder van zijn grenzen. Dat geeft een zuiverder, meer ontspannen laag.
  • Meer reserve: bij een explosie in een film of een zware synthesizerlijn hebben twee subwoofers samen meer reserve dan één. Pieken komen er vol en zonder inspanning uit.
  • Minder lokaliseerbaar: volgens SVS kun je met twee subwoofers minder goed horen waar het laag vandaan komt. Het laag lijkt uit de hele ruimte te komen en sluit naadloos aan bij je luidsprekers.

Plaatsing en instellen

Twee subwoofers werken alleen goed samen als ze op de juiste plaats staan en goed op elkaar zijn afgestemd. Enkele vuistregels:

  • Kies twee identieke subwoofers: Harman benadrukt dat meerdere subwoofers het best hetzelfde model zijn met dezelfde instellingen. Zo reageren ze identiek en werken ze echt samen.
  • Tegenover elkaar: Todd Welti van Harman geeft de voorkeur aan twee subwoofers in het midden van twee tegenoverliggende muren, als je kosten en esthetiek meeweegt. In rechthoekige kamers werkt een spiegelbeeldige opstelling vaak goed.
  • Fase en niveau: stel bij beide de fase en het volume af, zodat ze elkaar versterken en niet uitdoven. Bij SVS doe je dat eenvoudig met de app op je smartphone.
  • Kamercorrectie als laatste stap: als het laag dankzij twee subwoofers al gelijkmatiger is, kan kamercorrectie in je versterker of receiver het verder verfijnen voor alle zitplaatsen tegelijk.

Wat doet dat met het geluid?

Een goed afgestelde set van twee subwoofers verdwijnt als het ware in de muziek. Je hoort geen aparte subwoofers meer, maar luidsprekers die moeiteloos diep en strak lijken te spelen, met een laag dat bij film impact geeft en bij muziek precies en natuurlijk blijft.

Twee kleinere of één grote subwoofer?

Vaak is het een betere keuze om twee kleinere subwoofers te nemen in plaats van één grote. Eén grote subwoofer kan meer volume halen, maar hij staat nog altijd op één plek en wekt dus dezelfde kamermodi op. Twee kleinere subwoofers verdelen het laag over de ruimte en maken het gelijkmatiger. Ook in de vakpers lees je dat meerdere kleinere subwoofers effectiever zijn dan één grote voor een gelijkmatig laag.

Luister je altijd alleen, op één vaste plek? Dan kan één goed geplaatste subwoofer met kamercorrectie al heel goed klinken. Zit je met meerdere mensen of speelt je ruimte duidelijk mee, dan maakt een tweede subwoofer het verschil.

Een voorbeeld: twee SVS SB-1000 Pro-subwoofers zijn compact en verdelen het laag mooi over een gewone woonkamer. In een grotere ruimte of voor wie veel films kijkt, geven twee SVS SB-2000 Pro-subwoofers nog meer reserve.

Veelgestelde vragen

Waarom zijn twee subwoofers beter dan één?
Twee subwoofers op de juiste plaatsen werken kamermodi tegen. Daardoor klinkt het laag gelijkmatiger over alle zitplaatsen, strakker en minder dreunend. Daarnaast werkt elke subwoofer minder hard, wat zorgt voor minder vervorming en meer reserve.

Moeten beide subwoofers hetzelfde model zijn?
Dat is sterk aan te raden. Twee identieke subwoofers met dezelfde instellingen reageren gelijk en werken het best samen.

Waar plaats ik twee subwoofers?
Een veelgebruikte en efficiënte opstelling is in het midden van twee tegenoverliggende muren. Elke ruimte is anders, dus meten of luisteren blijft belangrijk.

Heb ik twee subwoofers nodig voor stereo?
Nee, het gaat niet om links en rechts, maar om een gelijkmatig laag in de ruimte. Twee subwoofers hebben dus ook bij stereo en bij home cinema voordelen.

Kan ik later een tweede subwoofer toevoegen?
Ja. Begin met één en voeg er later een tweede van hetzelfde model aan toe. Bij Eglantier Hifi helpen we je graag met de plaatsing en de afstelling.