Je platenspeler gebalanceerd aansluiten: wat heb je nodig?




Het kleinste signaal in je installatie
Waarom vinyl baat heeft bij gebalanceerd
Het signaal dat een element uit de groef haalt, is het kleinste signaal in je hele installatie. Een MM-element levert enkele millivolt, een MC-element vaak nog geen halve millivolt. Dat signaal moet daarna zo’n duizend keer versterkt worden, en elke storing die onderweg in de kabel komt, wordt mee versterkt.
Een gebalanceerde aansluiting houdt die storing buiten. Op deze pagina lees je hoe dat werkt, wat je ervoor nodig hebt en wat het doet voor het geluid.
Wat heb je nodig?
| Onderdeel | Wat moet het kunnen? | Waarom? |
|---|---|---|
| Element | Elk MM- of MC-element met vier pinnen | Een element is van nature gebalanceerd |
| Toonarm en bedrading | Plus, min en massa apart tot aan de aansluiting | Bij RCA worden min en massa samengevoegd |
| Aansluiting op de platenspeler | Mini-XLR of 5-pin DIN in plaats van vaste RCA-kabels | Zo kan je een gebalanceerde kabel aansluiten |
| Phonokabel | Van mini-XLR of DIN naar XLR, met aparte massa | Houdt het signaal symmetrisch |
| Phonovoorversterker | Met een gebalanceerde XLR-ingang | Trekt plus en min af en filtert zo de storing weg |
| Versterker | RCA of XLR | Na de phonovoorversterker is het signaal sterk genoeg |





Een element is van nature gebalanceerd
In elk element zitten twee spoeltjes, één voor links en één voor rechts. Elk spoeltje heeft twee draadjes: plus en min. Daarom heeft elk element vier pinnen. Die spoeltjes zijn niet met de massa verbonden: het signaal is van nature zwevend, en dus gebalanceerd.
Bij een gewone platenspeler met RCA-aansluitingen wordt de min van elk kanaal samengevoegd met de massa en de afscherming. Vanaf dat punt is het signaal ongebalanceerd.
Wat doet dat met het geluid? Zolang de verbinding ongebalanceerd is, wordt elke storing die in de kabel komt mee versterkt, samen met dat piepkleine signaal. Je hoort dat als ruis, brom of een minder stille achtergrond.



Stap 1: een platenspeler met gebalanceerde uitgang
De platenspeler moet plus, min en massa apart tot aan de aansluiting brengen. Dat kan alleen als de toonarm en de bedrading daarvoor gemaakt zijn, en als de platenspeler een losse aansluiting heeft in plaats van vaste RCA-kabels.
Een mooi voorbeeld is de Pro-Ject Debut PRO B. Hij heeft een mini-XLR-uitgang en het Pick it PRO Balanced-element, dat speciaal is aangepast voor een volledig gebalanceerde signaaloverdracht. Er wordt ook een gewone RCA-kabel meegeleverd, zodat je hem vandaag op elke phono-ingang aansluit en later kan overstappen.
Heeft je platenspeler een 5-pin DIN-aansluiting achteraan, dan is een gebalanceerde aansluiting meestal mogelijk met een andere kabel. Heeft hij vaste RCA-kabels, dan moet de bedrading aangepast worden. Wij kijken graag voor je na wat er mogelijk is.




Stap 2: de juiste kabel en phonovoorversterker
De kabel: een gebalanceerde phonokabel gaat van de mini-XLR- of DIN-aansluiting van je platenspeler naar twee XLR-stekkers, met een aparte massa.
De phonovoorversterker: die moet een gebalanceerde XLR-ingang hebben. Pas daar worden plus en min van elkaar afgetrokken en verdwijnt de storing.
Voorbeelden:
- Pro-Ject MC Step Up Box DS3 B: een step-up voor MC-elementen met XLR-ingangen en -uitgangen. Zo blijft het kleine MC-signaal gebalanceerd tot het versterkt is.
- Clearaudio Balance Reference Phono: twee volledig symmetrische phonovoorversterkers in één toestel, met gebalanceerde XLR-ingangen en -uitgangen en een dual-mono voeding in een apart chassis. De ideale partner voor een gebalanceerde platenspeler.
- Clearaudio Balance V2: een volledig gebalanceerd opgebouwde phonovoorversterker met een aparte schakeling voor links en rechts, en gebalanceerde XLR-uitgangen naar je versterker.
Na de phonovoorversterker is het signaal sterk genoeg. Of je daarna via RCA of XLR naar je versterker gaat, maakt dan minder uit.



Wat doet een gebalanceerde aansluiting voor het geluid?
- Een zwartere achtergrond: geen brom of ruis meer tussen de nummers en in stille passages. De muziek komt uit het niets.
- Meer detail: fijne details, zoals de nagalm van een zaal of de adem van een zanger, worden niet meer gemaskeerd door ruis.
- Meer dynamiek: het verschil tussen zacht en luid wordt groter, waardoor muziek levendiger en echter klinkt.
- Een stabieler stereobeeld: beide kanalen worden op dezelfde manier behandeld, waardoor instrumenten preciezer op hun plaats staan.
Het grootste verschil hoor je met MC-elementen, omdat hun signaal zo klein is. Meer over MM en MC lees je op MM of MC-element: wat is het verschil?




Is het iets voor jou?
- Ja, als je een MC-element hebt of wilt, als je een stille achtergrond belangrijk vindt, of als je platenspeler ver van je phonovoorversterker staat.
- Ja, als je een nieuwe platenspeler koopt: kies dan een model met een gebalanceerde uitgang, zodat je later kan overstappen.
- Minder nodig, als je een eenvoudige installatie hebt met een MM-element, een korte kabel en geen brom.
Twijfel je of jouw platenspeler gebalanceerd kan, of welke phonovoorversterker past? Breng hem gerust langs.
Veelgestelde vragen
Kan elk element gebalanceerd aangesloten worden?
Ja. Elk MM- en MC-element met vier pinnen is van nature gebalanceerd. Het hangt af van de toonarm, de bedrading en de aansluiting van je platenspeler.
Moet ik de aardingsdraad nog aansluiten?
Meestal wel. Ook bij een gebalanceerde verbinding blijft de aarding van de platenspeler belangrijk om brom te vermijden. Volg de handleiding van je platenspeler en phonovoorversterker.
Kan ik een gebalanceerde platenspeler gewoon via RCA aansluiten?
Ja, met de juiste kabel. Je verliest dan wel het voordeel van de gebalanceerde verbinding.
Werkt dit ook met een MM-element?
Ja. Het verschil is wel het grootst bij MC-elementen, omdat hun signaal nog veel kleiner is.
Lees ook: Gebalanceerde of ongebalanceerde kabels, Wat doet een phono-voorversterker? en MM of MC-element