Hi-res audio uitgelegd: wat betekent 24-bit/192 kHz?

Meer dan cd-kwaliteit

Wat is hi-res audio?

Hi-res audio is digitale muziek met een hogere resolutie dan een cd. Je ziet het aan getallen als 24-bit/96 kHz of 24-bit/192 kHz. Maar wat betekenen die getallen eigenlijk, en hoor je het verschil?

Op deze pagina lees je wat bits en kilohertz doen, hoe hi-res zich verhoudt tot cd en MP3, en wat je nodig hebt om er echt van te genieten.

De formaten in één oogopslag

FormaatResolutieData per seconde (stereo)Verlies?
MP3 / gewone streamingGecomprimeerdtot 320 kbitJa, details worden weggelaten
Cd-kwaliteit16-bit / 44,1 kHz1,4 MbitNee
Hi-res24-bit / 96 kHz4,6 MbitNee
Hi-res24-bit / 192 kHz9,2 MbitNee
DSD (SACD)1-bit / 2,8 MHz5,6 MbitNee

Bits: hoe fijn wordt elke meting?

Digitale muziek bestaat uit duizenden metingen per seconde. Het aantal bits bepaalt hoe fijn elke meting is. Bij 16 bit zijn er 65.536 mogelijke stappen, bij 24 bit ruim 16 miljoen.

Elke extra bit geeft ongeveer 6 dB extra dynamisch bereik. 16 bit komt zo op ongeveer 96 dB, 24 bit in theorie op 144 dB. Dat is meer dan het verschil tussen een stille kamer en een vliegtuig dat opstijgt.

Wat doet dat met het geluid?

  • Een stillere achtergrond: de zachtste details, zoals de nagalm van een zaal of het uitsterven van een pianonoot, blijven ver boven de ruis.
  • Fijnere overgangen: zachte passages klinken vloeiender en natuurlijker.

Kilohertz: hoe vaak wordt er gemeten?

De samplefrequentie, in kilohertz, zegt hoe vaak per seconde de muziek wordt gemeten. Een cd doet dat 44.100 keer per seconde, hi-res 96.000 of zelfs 192.000 keer.

Een digitaal signaal kan tonen weergeven tot de helft van de samplefrequentie. Bij cd-kwaliteit is dat 22 kHz, net boven wat je hoort. Daarom moet alles daarboven heel abrupt worden weggefilterd.

Wat doet dat met het geluid? Met een hogere samplefrequentie kan dat filter veel zachter werken, ver boven het hoorbare gebied. Het hoog klinkt daardoor vaak luchtiger en natuurlijker, met een beter ruimtelijk beeld. Meer daarover lees je op Cd of SACD: wat is het verschil?

Hoor je het verschil?

Eerlijk is eerlijk: het grootste verschil hoor je tussen gecomprimeerde muziek, zoals MP3 of gewone streaming, en verliesvrije cd-kwaliteit. Bij compressie worden details weggelaten, en dat hoor je op een goede installatie meteen.

De stap van cd-kwaliteit naar hi-res is subtieler, maar op een goede installatie zeker hoorbaar. Hoeveel je hoort, hangt af van drie dingen:

  • De opname: een goed opgenomen en zorgvuldig gemasterde hi-res-versie klinkt merkbaar opener. Een oude opname die gewoon is omgezet, wint weinig.
  • Je installatie: een goede DAC, versterker en luidsprekers laten de extra details horen.
  • Je oren en je aandacht: het verschil zit in nuance: ruimte, rust en natuurlijkheid.

Wat heb je nodig?

  • Een bron in hi-res: een streamingdienst zoals Qobuz, die muziek aanbiedt tot 24-bit/192 kHz, of gekochte hi-res-bestanden. Lees ook Spotify, Qobuz of Tidal.
  • Een streamer of DAC die het ondersteunt: de McIntosh DS200 speelt bijvoorbeeld PCM tot 32-bit/384 kHz en DSD tot DSD512. De DAC zet het signaal om naar analoog, zie Wat is een DAC?.
  • Een stabiele netwerkverbinding: een bekabelde verbinding is het meest betrouwbaar voor de grote datastroom.
  • Geen Bluetooth: Bluetooth comprimeert het signaal. Voor hi-res heb je wifi, een netwerkkabel of een digitale kabel nodig.

Wat doet dat met het geluid? Pas als elke schakel de hoge resolutie aankan, hoor je de volle winst. De zwakste schakel bepaalt het resultaat.

Veelgestelde vragen

Is hi-res zinvol via Bluetooth?
Nee. Bluetooth comprimeert het signaal. Gebruik wifi, een netwerkkabel of een digitale kabel.

Nemen hi-res-bestanden veel plaats in?
Ja. Een bestand in 24-bit/192 kHz is ruim zes keer zo groot als hetzelfde nummer in cd-kwaliteit. Met streaming merk je daar niets van.

Wat is upsampling?
Sommige DAC’s rekenen cd-kwaliteit om naar een hogere resolutie. Dat voegt geen nieuwe muziek toe, maar kan het filter zachter laten werken, wat het hoog natuurlijker kan maken.

Is 24-bit/192 kHz altijd beter dan 24-bit/96 kHz?
Niet per se. De kwaliteit van de opname en de mastering is veel belangrijker dan het hoogste getal.

Lees ook: Wat is een DAC?, Streaming uitgelegd en Cd of SACD